5. Sınıf Matematik

Basit Kesir, Bileşik Kesir ve Tam Sayılı Kesir Nedir? Örneklerle

Kesirler pay ile paydanın karşılaştırılmasına göre üç gruba ayrılır: basit kesir, bileşik kesir ve tam sayılı kesir. Payı 1 olan kesirlere ise birim kesir denir. Bu sayfada her kesir türünün tanımını, örneklerini ve birbirine nasıl çevrildiğini bulabilirsiniz.

Kısaca

Payı paydasından küçük olan kesir basit kesirdir (35). Payı paydasına eşit ya da paydasından büyük olan kesir bileşik kesirdir (74). Bir doğal sayı ile bir basit kesirden oluşan kesir tam sayılı kesirdir (134).

Kesrin pay ve paydası

Bir bütün eş parçalara ayrıldığında parçaların her birine o bütünün birim kesri denir. Kesir çizgisinin altındaki sayı paydadır ve bütünün kaç eş parçaya ayrıldığını gösterir. Kesir çizgisinin üstündeki sayı paydır ve bu parçalardan kaç tanesinin alındığını gösterir. Örneğin 38 kesrinde bütün 8 eş parçaya ayrılmış, bu parçalardan 3 tanesi alınmıştır.

Birim kesir nedir?

Payı 1 olan kesirlere birim kesir denir. 12, 15 ve 110 birer birim kesirdir. Birim kesirlerden paydası büyük olan daha küçüktür: bir bütün ne kadar çok parçaya bölünürse her parça o kadar küçük olur. Bu yüzden 110, 15 kesrinden küçüktür.

Basit kesir nedir?

Payı paydasından küçük olan kesirlere basit kesir denir. Basit kesirler 1 bütünden küçüktür.

Örnekler: 23, 59, 1112

Bileşik kesir nedir?

Payı paydasına eşit ya da paydasından büyük olan kesirlere bileşik kesir denir. Bileşik kesirler 1 bütüne eşit ya da 1 bütünden büyüktür.

Örnekler: 44 (1 bütüne eşit), 95, 136

Tam sayılı kesir nedir?

Bir doğal sayı ile bir basit kesirden oluşan kesirlere tam sayılı kesir denir. Tam sayılı kesir “… tam … bölü …” biçiminde okunur. Örneğin 234 kesri “2 tam 3 bölü 4” diye okunur ve 2 bütün ile 34 parçadan oluşur.

Kesir türleri tablosu

Kesir türüPay ve payda1 ile karşılaştırmaÖrnek
Birim kesirPay 11’den küçük (payda 1 değilse)16
Basit kesirPay < payda1’den küçük58
Bileşik kesirPay ≥ payda1’e eşit ya da 1’den büyük114
Tam sayılı kesirDoğal sayı + basit kesir1’den büyük234

Bileşik kesri tam sayılı kesre çevirme

Bileşik kesrin payı paydasına bölünür. Bölüm tam sayılı kesrin doğal sayı kısmını, kalan payını verir; payda değişmez.

Örnek: 114 kesrinde 11 ÷ 4 işleminde bölüm 2, kalan 3’tür. Buna göre 114 = 234 olur.

Tam sayılı kesri bileşik kesre çevirme

Doğal sayı kısmı payda ile çarpılır, çarpıma pay eklenir. Bulunan sayı yeni kesrin payı olur; payda değişmez.

Örnek: 234 kesrinde 2 × 4 + 3 = 11 olduğundan 234 = 114 olur.

Sık yapılan hatalar

  • Payı paydasına eşit olan kesri (55) basit kesir sanmak. Bu kesir 1 bütüne eşittir ve bileşik kesirdir.
  • Tam sayılı kesri bileşik kesre çevirirken doğal sayıyı paya eklemek: 234 kesrini 54 yazmak yanlıştır; doğru sonuç 114‘tür.
  • Birim kesirleri karşılaştırırken paydası büyük olanı büyük sanmak.

Sık sorulan sorular

Basit kesir 1 bütünden büyük olabilir mi?

Hayır. Basit kesirde pay paydadan küçük olduğu için kesir her zaman 1 bütünden küçüktür.

Payı paydasına eşit kesir hangi kesir türüdür?

Bileşik kesirdir. Örneğin 77 kesri 1 bütüne eşittir.

Her bileşik kesir tam sayılı kesre çevrilebilir mi?

Payı paydasına bölündüğünde kalan veren bileşik kesirler tam sayılı kesre çevrilir. Payı paydasının katı olan bileşik kesirler ise bir doğal sayıya eşittir: 84 = 2.

Birim kesir nedir, örnek verir misiniz?

Payı 1 olan kesirlere birim kesir denir: 13, 17, 112.

Bu konuyla çalışmak için

Son güncelleme: 20 Kasım 2026.

Benzer içerikler

Yorumlar ve değerlendirmeler

Bu içerik için ilk yorumu siz yazın · Sınıfta nasıl kullandığınızı, beğendiğiniz ya da eksik bulduğunuz yerleri yazın; yeni içerikleri yorumlarınıza göre hazırlıyoruz.

Puanınız
Ben bir
1000
Ad ve şehir isteğe bağlı; e-posta istemiyoruz. Yorumlar kısa bir kontrolden sonra yayımlanır.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu