8. Sınıf Matematik

Özel Üçgenler: 30-60-90, 45-45-90 ve 3-4-5 Üçgeni

Özel üçgenler, açıları ya da kenarları arasında sabit bir oran bulunan dik üçgenlerdir. Bu üçgenlerde bir kenar bilinince diğer kenarlar Pisagor bağıntısıyla uğraşmadan bulunur. En çok kullanılanlar 30-60-90 üçgeni, 45-45-90 üçgeni ve 3-4-5 gibi Pisagor üçlüleridir.

Kısaca

30-60-90 üçgeninde kenarlar a, a√3, 2a; 45-45-90 üçgeninde a, a, a√2 oranındadır. 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17 kenarlı üçgenler dik üçgendir.

45-45-90 üçgeni (ikizkenar dik üçgen)

Dik kenarları eşit olan dik üçgendir. Dik kenarlar a ise Pisagor bağıntısından hipotenüs² = a² + a² = 2a² olur ve hipotenüs a√2 bulunur. Kenarlar a, a, a√2 oranındadır. Bir karenin köşegeni kareyi iki tane 45-45-90 üçgenine ayırır.

Örnek: Hipotenüsü 8√2 cm olan ikizkenar dik üçgenin dik kenarları 8 cm’dir.

30-60-90 üçgeni

Bir eşkenar üçgen yüksekliğiyle ikiye bölündüğünde iki tane 30-60-90 üçgeni oluşur. Eşkenar üçgenin kenarı 2a ise:

  • 30°’lik açının karşısındaki kenar (kısa dik kenar) a,
  • hipotenüs 2a,
  • 60°’lik açının karşısındaki kenar Pisagor bağıntısından (2a)² − a² = 3a² olduğu için a√3 olur.

Kural: 30°’nin karşısındaki kenar hipotenüsün yarısıdır.

Örnek: Hipotenüsü 10 cm olan 30-60-90 üçgeninde kısa dik kenar 5 cm, uzun dik kenar 5√3 cm’dir.

30-30-120 üçgeni

Eşit kenarları a olan ve tepe açısı 120° olan ikizkenar üçgende taban uzunluğu a√3 olur. Tepeden çizilen yükseklik bu üçgeni iki tane 30-60-90 üçgenine ayırır.

Pisagor üçlüleri (3-4-5 üçgeni)

Kenar uzunlukları a² + b² = c² eşitliğini sağlayan doğal sayılara Pisagor üçlüleri denir. Bu kenarlarla çizilen üçgen dik üçgendir.

ÜçlüDenetimKatları
3, 4, 59 + 16 = 256-8-10, 9-12-15
5, 12, 1325 + 144 = 16910-24-26
8, 15, 1764 + 225 = 28916-30-34
7, 24, 2549 + 576 = 62514-48-50

Örnek: Dik kenarları 9 cm ve 12 cm olan üçgen, 3-4-5 üçgeninin 3 katıdır; hipotenüs 15 cm’dir.

Sık yapılan hatalar

  • 30-60-90 üçgeninde a√3 uzunluğundaki kenarı hipotenüs sanmak. Hipotenüs her zaman en uzun kenardır ve 2a’dır.
  • 30°’nin karşısındaki kenar ile 60°’nin karşısındaki kenarı karıştırmak. Küçük açının karşısında kısa kenar bulunur.
  • Kenarları 3, 4, 5’in katı olmayan her üçgeni dik üçgen sanmak; dik olup olmadığı a² + b² = c² ile denetlenir.

Sık sorulan sorular

Özel üçgenler hangi sınıfta işlenir?

Pisagor bağıntısı 8. sınıfta işlenir; 30-60-90 ve 45-45-90 üçgenleri lise geometrisinde ayrıntılı ele alınır. Kenar oranları Pisagor bağıntısıyla 8. sınıf bilgisiyle de bulunabilir.

30-60-90 üçgeninde kenar oranı nedir?

Kısa dik kenar : uzun dik kenar : hipotenüs = 1 : √3 : 2.

45-45-90 üçgeninde hipotenüs nasıl bulunur?

Dik kenar √2 ile çarpılır. Dik kenarı 5 cm olan üçgenin hipotenüsü 5√2 cm’dir.

Bu konuyla çalışmak için

Son güncelleme: 20 Kasım 2026.

Benzer içerikler

Yorumlar ve değerlendirmeler

Bu içerik için ilk yorumu siz yazın · Sınıfta nasıl kullandığınızı, beğendiğiniz ya da eksik bulduğunuz yerleri yazın; yeni içerikleri yorumlarınıza göre hazırlıyoruz.

Puanınız
Ben bir
1000
Ad ve şehir isteğe bağlı; e-posta istemiyoruz. Yorumlar kısa bir kontrolden sonra yayımlanır.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu